| |||||||
| Biyoloji Fizik Kimya Kimyanın Tarihsel Gelişimi, Biyoloji Dersleri, Fizik Nedir, hakkında bilgi ve daha fazlasi.. |
| | Seçenekler |
| |||||||
| Biyoloji Fizik Kimya Kimyanın Tarihsel Gelişimi, Biyoloji Dersleri, Fizik Nedir, hakkında bilgi ve daha fazlasi.. |
| | Seçenekler |
02-10-2009, 12:16
| |||
| | |||
 Dolomıt Dolomıt Dolomit, kireçtaşında (CaCO3) Ca ile beraber Mg'un yerelması ile oluşan bir mineraldir. Özgül ağırlığı Mg oranına bağlı olarak 2,71 ile 2,87 Ton/m3, sertlik ise 3,5-4 arasındadır. Dolomitin; ham dolomit, kalsine dolomit ve yanmış dolomit olarak kullanım şekilleri vardır. Dolomit, basta demir-çelik sanayi olmak üzere cam, seramik, boya, gübre, tuğla, çimento ve inşaat sanayilerinde, tarımda toprak ıslahı gibi çok geniş bir alanda kullanılmaktadır. Dünya'da ve Türkiye'de oldukça geniş bir yayılıma sahip olup rezerv problemi olmayan bir mineraldir. 120 milyon ton civarında olan dünya üretiminin yarıya yakını ABD'de gerçekleştirilmektedir. ABD'nin dışında İngiltere, Avusturya, Belçika, Japonya, Polonya, İspanya, Kanada, Brezilya, Almanya ve Avustralya yılda 1 milyon tonun üzerinde dolomit üreten ülkelerdir. Dünya'da 3 milyon tonun üzerindeki ihracatın 2 milyon tonunu Belçika ve Kanada yapmaktadır. 2 milyon ton civarındaki ithalatın ise 1,3 milyon tonu Japonya tarafından yapılmaktadır. Dünya'da dolomit büyük miktarlarda ve çok değişik sektörlerde kullanılmasına rağmen Türkiye'de üretimin çok önemli bölümü sadece demir-çelik ve cam sanayinde kullanılmaktadır. 6. Beş yıllık plan döneminde Türkiye'de ortalama yıllık 550 bin ton dolomit tüketilmiştir. Ayni dönem de üretim ise söz konusu tüketimi karşılayacak miktarlarda olmuştur. 7. Beş yıllık plan döneminde ise toplam ortalama yıllık tüketim 600.000 ton civarında olacaktır. Türkiye'nin bu dönemde dolomit ihracatı ve ithalat yapacağı beklenmemektedir. (3) Tanım ve Sınıflandırma Bileşimi CaMg (CO3)2 olan ve bir çift karbon bileşiği olan dolomitin kalsitten ayrı özellikte bir mineral olduğu ilk defa Fransız Jeolog Dolomiev Syluoin tarafından belirlenmiştir (1750-1801). Dolomit, kireçtaşlarından CaO'un yerini kısmen veya tamamen MgO'un alması ile oluşur. Bu yüzden bileşimi açısından kireçtaşları ile ilişkili olup yanalda ve düşeyde daima kireçtaşları ile geçişlidir. Bünyedeki kalsit ve dolomit oranlarına göre bazı araştırmacılar tarafından aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır. % 10 dan az kalsit, % 90 dan fazla dolomit Dolomit % 50-10 kalsit, % 50-90 dolomit Kalkerli Dolomit % 90-50 kalsit, % 10-50 dolomit Dolomitik Kireçtaşı % 95-90 kalsit, % 5-10 dolomit Mg. lu Kireçtaşı % 95 den fazla kalsit, % 5 den az dolomit Kireçtaşı Görüldüğü gibi kireçtaşı ve dolomit olarak kayaç türü ayırımı yapılmasında ve geçiş kayalarının tespitinde kayacın içerdiği kalsit ve dolomit minerallerinin miktarı asil rolü üstlenmektedir. Dolomitin özgül ağırlığı, MgO oranına bağlı olarak 2.71 ile 2.87; sertliği ise Mohr skalasina göre 3,5-4 arasındadır. Ticari saflıktaki dolomitin ergime noktası 1924-2495oC arasında değişmektedir. İhtiva ettiği organik malzeme miktarı arttıkça koyulaşmakla beraber genellikle pembe, kirli beyaz, beyaz-gri, siyah ve kahve renklidir. Romboedrik sistemde kristallenen dolomit % 30.4 CaO, % 21.8 MgO ve % 47.8 CO2 içerir. Empurite olarak silikat, feldspat ve opak mineraller içerebilir.Ticari anlamda dolomitin türleri için çeşitli sıcaklık derecelerinde işlemler yapılır. Kalsinasyon işlemi uygulanmamış dolomite "Ham dolomit", 1100oC te ısıl isleme tabi tutulmuş dolomite "Kalsine dolomit" 1850-1950oC arasında ısıl isleme tabi tutulması ile elde edilen ürüne de "Sinter dolomit" ismi verilmektedir.Dolomitin 1650oC civarında demir oksitle birlikte yakılması ile elde edilen ürün ise Dead-burned dolomit olarak isimlendirilmektedir.(3) General Information (1) Chemical Formula: CaMg(CO3)2 Composition: Molecular Weight = 184.40 gm Calcium 21.73 % Ca 30.41 % CaO Magnesium 13.18 % Mg 21.86 % MgO Carbon 13.03 % C 47.73 % CO2 Oxygen 52.06 % O ______ ______ 100.00 % 100.00 % = TOTAL OXIDE Empirical Formula: CaMg(CO3)2 Name Origin: Named after the French mineralogist and geologist, D. De Dolomieu (1750-1801). Crystallography Axial Ratios: a:c = 1:3.29409 Cell Dimensions: a = 4.842, c = 15.95, Z = 3; V = 323.85 Den(Calc)= 2.84 Crystal System: Trigonal – Rhombohedral H-M Symbol ( -3) Space Group: R3_ X Ray Diffraction: By Intensity(I/Io): 2.883(1) 1.785(0.6) 2.191(0.5) Physical Properties Cleavage: [1011] Perfect, [1011] Perfect, [1011] Perfect Color: white, gray, reddish white, brownish white, rg ray. Density: 2.8 – 2.9, Average = 2.84 Diaphaniety: Transparent to translucent Fracture: Brittle – Conchoidal – Very brittle fracture producing small, conchoidal fragments. Habits: Crystalline – Coarse – Occurs as well-formed coarse sized crystals., Massive – Uniformly indistinguishable crystals forming large masses., Blocky – Rhombohedral – Crystal shape resemb les rhomohedrons. Hardness: 3.5-4 – Copper Penny-Fluorite Luminescence: None. Luster: Vitreous (Glassy) Streak: white Optical Properties Dichroism (e): none. Dichroism (w): none. Optical Data: Uniaxial (-), e=1.5, w=1.679-1.681, bire=0.1790-0.1810.
|
|
02-10-2009, 12:19
| ||
| | ||
| Chemical Formula CaMg(CO3)2 Composition Calcium magnesium carbonate. The amount of calcium and magnesium in most specimens is equal, but occasionally one element may have a slightly greater presence than the other. Small amounts of iron and manganese are sometimes also present. Variable Formula (Ca,Mg)2(CO3)2 (Ca,Mg,Fe,Mn)2(CO3)2 Color Colorless, white, gray, peach, pink. Sometimes yellow, green, and black. Streak White Hardness 3½ - 4 Crystal Forms and Aggregates (Hexagonal) Dolomite most commonly forms in groups of small rhombohedral crystals with curved, saddle-like faces. It also occurs, although less commonly, as single rhombohedrons (which also have curved faces). Also occurs prismatic (usually slightly curved), grainy, and massive. Transparency Transparent to translucent on thin splinters Specific Gravity 2.8 - 3.0 Luster Vitreous to pearly Cleavage 1,3 - rhombohedral Fracture Conchoidal Tenacity Brittle Other ID Marks Occasionally fluoresces bluish-white or pink in shortwave ultraviolet light Varieties [IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/aysegul/LOCALS%7E1/Temp/msoclip1/01/clip_image001.gif[/IMG]Pearl Spar - Grouping of white to pinkish curved Dolomite crystals with a pearly luster. [IMG]file:///C:/DOCUME%7E1/aysegul/LOCALS%7E1/Temp/msoclip1/01/clip_image002.gif[/IMG]Dolomite Rock - Rock composed mostly of the mineral Dolomite, but also contains impurities such as Calcite, Quartz, and Feldspar. In Group Carbonates ; Unclassified carbonates All About Dolomite occurs in a different crystal class than the Calcite Group. This can be noted by the fact that Dolomite generally forms more elongated crystals than the Calcite Group. In addition, Dolomite never occurs in scalenohedrons, whereas minerals of the Calcite Group do. A unique, isolated Dolomite occurrence in Eugui, Spain has provided colorless transparent crystals that resemble the Iceland Spar variety of Calcite, and have no resemblance to Dolomite specimens from any other localities. Uses Dolomite is used to make magnesia, which has important medicinal applications. Dolomite specimens from the Picher, Oklahoma area are very popular among mineral collectors and dealers. The clear transparent specimens from Spain are rare and unusual, and are in high demand by collectors. Dolomite Rock is used as an ornamental and structural stone, and for extracting certain metals from their ores. It is useful in the chemical industry in the preparation of magnesium salts. Striking Features Curved crystals and crystal groupings, associate minerals Complex Tests Powder effervesces in hydrochloric acid. Slowly dissolves in nitric and hydrochloric acids. Popularity (1-4) 2 Prevalence (1-3) 1 Demand (1-3) 1 Distinguishing Similar Minerals Calcite - softer (3), easily effervesces in cold, dilute hydrochloric acid Aragonite - lacks the cleavage of Dolomite, crystals not curved Quartz - much harder (7) Gypsum - much softer (2), is sectile and slightly flexibleAnhydrite - different cleavage, does not effervesceMagnesite - massive and fine-grained specimens cannot be distinguished from Dolomite by ordinary methods. Commonly Occurs With Calcite, Pyrite, Chalcopyrite, Sphalerite, Marcasite, Galena, Fluorite, Celestine, Gypsum, Barite, Siderite, Quartz Noteworthy Localities There are many localities that produced fine Dolomite specimens. Most ********s are in regions which contain an abundance of this mineral throughout the region. These regions are: Binnental, Switzerland; Piedmont, Italy; Cornwall, England; Freiberg and Scheenberg, Germany; Bahia, Brazil; Guanjuanato, Mexico; the tri-state mining district of Missouri, Kansas, and Oklahoma; the Mother Lode District of California; Colorado; North Carolina; the area of Ontario adjacent to the Great Lakes. Two exceptional occurrences are: 1) Eugui, Navarra, Spain, where clear, transparent crystals, unlike any others, were found, and 2) Picher, Ottawa Co., Oklahoma, where curved groups of lustrous pink, peach, and white crystals occur with Galena, Sphalerite, and Chalcopyrite in abundance. Dolomite was also found in Rochester, Monroe Co., New York and Franklin, Sussex Co., New Jersey. |
|
02-10-2009, 12:20
| ||
| | ||
| FİZİKSEL ÖZELLİKLER:
Rezervler Sedimanter kayaçlar yeryüzünün yaklaşık % 75'ini kaplamaktadır. Böylesine geniş bir yayılım gösteren Sedimanter kayaç grubunun ne kadarını karbonat kayaçların oluşturduğu bilinmemektedir. Bunun yanında karbonat kayaçların oluşumunun Prekambrien'den başlayıp günümüze kadar devam ettiği düşünülecek olursa bu tip kayaçların, dolayısıyla dolomit mevcudiyetinin çok büyük boyutlarda olduğu ortaya çıkmaktadır. Nitekim dünyada pek çok ülkede dolomit rezervi bulunduğunun bilinmesine rağmen rakamsal bir değere ulaşılamamıştır. (3) Tüketim Tüketim alanları Fiziksel ve kimyasal yapısına bağlı olarak dolomitin 30'dan fazla kullanım alanı vardır. Fiziksel nitelikleri itibariyle dolomit özellikle yol inşaatlarında (karayolu, demiryolu) ve beton yapımında kullanılmaktadır. Kimyasal niteliklerinden istifade söz konusu olduğunda ise çok daha geniş bir kullanım alanı ortaya çıkmaktadır. İçerdiği MgO'den dolayı dolomit ziraatta (gübre yapımında, toprak ıslahında), tuğla, çimento, Dolomitik sönmemiş kireç, cam, soda sanayinde kullanılmaktadır. Basta boya olmak üzere kimya sanayicinde de dolgu maddesi olarak önemli bir hammaddedir. Ayrıca filtrasyon işlemleri alkali ve ferrosilicon imali ve gene kimya sanayicinde beyazlatıcı olarak önemli bir kullanım alanı vardır. Fakat asil önemli tüketim alanı Demir-Çelik sanayimdir. Bu sektörde asil olarak refrakter malzeme imalinde ve cüruf yapıcı flux olarak kullanılmaktadır. Son zamanlarda refrakter alarak yüksek fırınların astarlanmasında ateşe dayanıklı tuğla yapım sırasında manyezitin yerini dolomit almış bulunmaktadır. Yurtiçinde ise refrakter malzeme olarak dolomit ilk olarak 1954 yılında T.D.Ç. İsletmelerinde kullanılmıştır. Günümüzde ise bu maksatla bazik usulle çalışan bütün dökümhanelerde kullanılmaktadır. Demir-Çelik sanayicinde flux olarak kullanıldığında cüruf yapıcı özelliğinin yanında basta kükürt olmak üzere istenmeyen empüritelerin cürufa geçmesini temin etmesi ile çok önemli bir hammadde özelliğindedir. (3) Tüketim miktar ve değerleri Dolomitin dünyadaki yıllık üretimi 100 milyon tonun üzerindedir. Üretimin talebe göre ayarlandığı göz önüne alınacak olursa tüketiminde bu miktar civarında olmasını kabul etmek gerekmektedir. Dolomitin dünya genelindeki üretim değeri miktara bağlı olarak ülkeden ülkeye değişmektedir.(3) Üretim Üretim yöntemi ve teknoloji Dolomit üretimi genelde basamaklı açık isletme yöntemi ile yapılmaktadır. Bu yöntemde; hazırlanan isletme projelerine uygun olarak basamaklar oluşturulmaktadır. Gerek basamakların oluşturulmasında gerek üretim esnasında patlayıcı, dozer, loder, kamyon gibi herhangi bir açık isletmede kullanılan ekipman kullanılmaktadır. açık isletmelerde üretilen dolomit blokları kullanım amacına göre isletme civarında tesis edilen bir kırma eleme ve yıkama tesisinde ebatlandırılmaktadır Dolomit üretiminde her ne kadar açık isletme yöntemi yaygın ise de İsveç’te "Ernstrom" ve Finlandiya'daki "Lohja Corp" şirketleri kapalı isletme yöntemi ile dolomit üretmektedirler. (3) Üretim miktar ve değerleri 1986 yılı verilerine göre dolomitin dünyadaki üretimi 100 milyon tonun üzerinde olmaktadır. Dünyadaki belli baslı üreticiler ve üretim miktarları aşağıdaki tabloda görülmektedir. ÜLKE ÜRETIM (* 1000 TON) BELÇIKA-LÜKSEMBURG HINDISTAN MACARISTAN AVUSTRALYA ARJANTIN MISIR ISPANYA M. ÇIN INGILTERE F. ALMANYA ÇEKOSLAVAKYA FRANSA ITALYA DANIMARKA FINLANDIYA ISVEÇ NORVEÇ ISPANYA ABD KANADA MEKSIKA 6.361 3.300 1.887 1.200 750 324 500 1.145 489 15.800 5.000 3.000 1.500 1.000 25 1.290 550 480 2.005 48.000 538 454 |
|
02-10-2009, 12:20
| ||
| | ||
| TÜRKIYE'DE DURUM Ürünün Türkiye'de Bulunuş şekilleri Dolomit Türkiye'de Kambriyen’den Tersiyer'e kadar oldukça uzun bir yaş aracılığında bulunur. Coğrafik olarak ta oldukça yaygındır. Hemen hemen her yörede az veya çok miktarda dolomit zuhuruna rastlamak mümkündür. Dolomit, kireçtaşlarında Ca'un yerini kısmen Mg'un alması ile oluşur. Bu yüzden bu iki kayaç grubu daima bir arada bulundukları gibi birinden diğerine de kolaylıkla geçiş gösterirler. İyi bir dolomitte MgO miktarı % 20 civarında olmaktadır. Türkiye'de bulunan dolomitler sanayide kullanılabilir nitelikte olup genellikle demir içerikleri düşüktür. (3) Rezervler Ülkemizde dolomit coğrafik olarak oldukça geniş bir yayılım göstermektedir. Buna rağmen dolomit etütleri devam ettirildiği sürece ortaya daha çok sayıda dolomit yataklarının çıkacağıda açıktır. En azından mevcut yataklar ülke ihtiyacını uzun yıllar rahatlıkla karşılayabilecek durumdadır. Günümüzde üretim yapılan veya yapılmayan değişik büyüklükte bir çok dolomit yatağı mevcuttur. Mevkii % MgO Rezerv Malatya-Hekimhan-Zorbehan Zonguldak-Alapli-Ormanlı Zonguldak-Eflani Zonguldak-Devrek Marmara-Adası Hatay-Harbiye Gaziantep-Fevzi pasa İçel-Gülnar-Aydıncık İçel-Kurudere Konya-Yunak-Kocayazı İzmir-Karaburun-Çeşme İzmir-Torbalı-Cumaovası Antalya-Akseki İstanbul-Sile Kocaeli-Gebze Çankırı-Eskipazar-Sofular Bartın-Kuruca sile Hatay-Payas Antalya (Komdüllak) Aydın (Karataş) Bursa (Köybası) Eskişehir (Kashöyük) Gümüşhane (Bpelea Deresi) Zonguldak (Balikisik) 18-21 20-21 16-20 20-21 19 18 19-20 20-21 17-21 19-20 * * 18-21 15-21 20 - - - - - - 122.000 (Görünür) 393.000 (Muhtemel 95.000 (Görünür + Muhtemel) 20.000 (Görünür + Muhtemel) 40.000 (Görünür + Muhtemel) 880.000 (Görünür + Muhtemel) 10.000 (Muhtemel) 684.000.000 (Görünür + Muhtemel) 7.919.000 (Görünür+Muhtemel+Müm) 500.000 (Görünür + Muhtemel) 9.932.000 (Görünür + Muhtemel) 621.455.000 (Görünür + Muhtemel) 236.250.000 (Görünür + Muhtemel) 335.000.000 (Görünür + Muhtemel) 24.500.000 50.000.000 200.000.000 5.000.000 3.000.000 1.000.000.000 4.000.000 Tüketim Tüketim alanları Dolomit Türkiye'de bol miktarda bulunan, isletme güçlükleri olmayan ve açık isletme yöntemi ile kolaylıkla üretilebilen bir mineraldir. Üretim ve kullanıma hazırlama maliyeti diğer metal ve metal dışı minerallere göre daha ucuzdur. Ülkemizde en yaygın olarak mıcır seklinde yol inşaatlarında kullanılmaktadır. Bunun yanında ikinci sırada yer alan kullanım alanı da Demir-Çelik sanayimdir. Daha sonra sise-cam ve azot sanayilerinde önemli miktarlarda tüketilmektedir. Ayrıca az miktarlarda olmak üzere soda sanayicinde krom bileşikleri elde etmede ve seramik sanayicinde kullanılmaktadır. (3) Tüketim miktar ve değerleri Türkiye'de üretilen dolomitin çok büyük bir bölümü Demir Çelik ve Cam sanayicinde tüketilmektedir. Dolomitin çok büyük bir bölümünü tüketen kuruluslarin 1988-1993 yılları arasında ortalama yıllık tüketimi 550 bin ton civarındadır. Bu kuruluslarin kullandıkları dolomitin tüketim değerleri de aşağıya çıkarılmıştır. (3) Tüketim değerleri (Maliyet TL/Ton) |
|
02-10-2009, 12:21
| ||
| | ||
| Üretim Üretim yöntemi ve teknoloji Türkiye'de tüketiciler dolomiti ruhsatlarındaki ocaklardan kendileri üretmekte veya üretimi müteahhite yaptırmak suretiyle temin etmektedirler. Bir diğer tedarik yöntemi ise doğrudan müteahhitten satın almaktadır. açık isletme yöntemi ile isletilen ocaklarda dekupaj ya hiç yok yada çok az miktardadır. Dolomit ocağında üretim genellikle patlatma ile başlamakta, sonra iri bloklar daha küçük parçalara ayrılmakta, son aşamada ise kırma eleme tesislerinden geçirilmek suretiyle üretim tamamlanmaktadır. Bu işlemler sırasında loder, kamyon, traktör gibi basit makineler ve insan gücü, patlayıcı olarak da amonyum nitrat, dinamit ve elektrikli kapsül kullanılmaktadır. (3) Ürün standartları Dolomitte kullanılacağı yere göre bazı fiziksel ve kimyasal özellikler aranmaktadır. İskenderun Demir ve Çelik tesislerinde sinter ve yüksek fırınlarda kullanılan dolomitte: MgO : % 20.08 CaO : % 29.54 Al2O3+SiO2 : % 2.82 S (Max) : % 0.92 olmalı, ayrıca ateş zayiatı % 46,38 ve nem oranı % 3'ü asmamalıdır. Bununla beraber; Sinterde kullanılacak olan dolomitin : 0-80 mm. Yüksek fırında kullanılacak olan dolomitin : 5-35 mm. Çelikhanede kullanılacak olan dolomitin : 25-60 mm. ebadında olması gerekmektedir. Ereğli Demir ve Çelik Fabrikalarında kullanılan dolomitte aranan kimyasal özellikler. MgO : % 18.50 (Min) CaO : % 33.00 (Max) SiO2+Al2O3 : % 2.50 (Max) tane boyu 10-100 mm ler arasında olması istenmektedir. Sise Cam sanayicinde kullanılan dolomitte ise istenen özellikler; MgO : % 19 CaO : % 34 Bunun yanında tane boyu +3.18 mm olan fraksiyon maksimum % 1 ve tane boyu +125 mikron olan fraksiyonunda minimum % 5 olması gerekmektedir Isı ve ses izolasyonunda kullanılan cam pamuğu imali için gerekli dolomitte; Min (%) Max (%) MgO 10 13 CaO 16 21 Al2O3 8 12 Fe2O3 2 3 SiO2 24 32 ateş zayiatı 26 29 olmalıdır. Görüldüğü gibi çeşitli sanayi dallarında kullanılan dolomitlerde amaca göre birbirinden farklı fiziksel ve kimyasal özellikler istenmektedir. Ayrıca üreticiler piyasanın ihtiyacına göre kalsine dolomit, sinterlenmiş dolomit ve ölü dolomit gibi değişik tiplerde kısmen islenmiş dolomit de vermektedirler. (3) Sektörde üretim yapan önemli kuruluşlar Türkiye'de sektörde üretim yapan önemli kuruluslarin basinda Türkiye Sise ve Cam Fabrikaları, Türkiye Demir ve Çelik İsletmeleri, Türkiye Azot Sanayii (TÜGSAS), Anadolu Cam Sanayii (Kromsan A.S.) gibi kuruluşlar gelmektedir. Ayrıca dolomit üreten özel sektör kuruluşları arasında da Arslantas ve Ereğli Madencilik Sanayii A.S. sayılabilir. (3) Mevcut kapasite ve kullanım oranları Dolomit üreten firmaların kapasiteleri ve kullanım oranları karşılaştırıldığında gerek kapasiteleri gerek kullanım oranları açısından birbirlerinden büyük farklılık gösterdikleri ortaya çıkmaktadır. Şöyle ki; yıllık kapasite 30000 ile 300000 ton arasında değişebilirken kapasite kullanım oranları % 20 ile % 100 arasında olabilmektedir (3) |
 |
| Seçenekler | |
Son Konular
| ||||||||||
|
![[ DuYGuSaL ] isimli Üye şimdilik offline konumundadır](http://www.masalca.net/images/styles/greendeluxe/statusicon/user_offline.gif)
